ANALYSE: SP eist van de raad ‘minimale openbaarheid’

1. Waarom sleept de SP de gemeenteraad voor de rechter?
Het gaat om een kwestie uit 2013. Toenmalig wethouder Albert Smit (Uw Drie Kernen) stapte op na een klacht van een vrouwelijke ambtenaar.

Analyse SP

Met haar wisselde hij seksueel getinte sms’jes uit. Bij Smits vertrek gold de wachtgeldregeling voor wethouders. Ook de ambtenaar vertrok met een afkoopregeling. De inhoud van de afkoopregeling moet geheim blijven, vindt een meerderheid van de raad. De socialistische oppositiepartij zou het hiermee oneens zijn. „Het gaat om een politiek gevoelige kwestie met maatschappelijk belang”, vindt voorman Piet de Peuter, die niet wil bevestigen dat het de kwestie Smit betreft. „Ik vind dat er een minimale vorm van openbaarheid moet zijn. En ja, dat kan soms tien tot twaalf jaar duren. Kijk maar naar de Teeven-deal.”

2. Wat zijn de redenen van de Geertruidenbergse raad om dit geheim te houden?
„Je moet je mensen, in dit geval een ambtenaar, beschermen”, vindt Minie van de Weerd van coalitiepartij GroenLinks. „Stel je werkt bij de gemeente en je krijgt een akkefietje met je werkgever, dan komt vervolgens in de krant wat jij precies precies aan geld hebt meegekregen. Ik hoef dat niet te weten en wil het ook niet weten. Of dat nu 500.000 euro is of enkele tonnen, daar heb ik niks mee te maken. Maar ik snap de SP: het is wel gemeenschapsgeld.” Voor Jan van Brummelen van Uw Drie Kernen is het ‘een afgehandelde zaak’. Hij wil niet inhoudelijk reageren.

3. Geheimhouding, gebeurt dat vaker?
„Openheid is heel belangrijk in een democratie, maar er is altijd een ‘tenzij’”, zegt Jeroen Nugteren van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). „Die ‘tenzij’ telt zeker mee en daarvan kan sprake zijn vanwege privacy- of veiligheidsoverwegingen. Ook financiële redenen kunnen meespelen.” Zo speelt in Geertruidenberg de aankoop van de WSG-panden Markt 32-38 zich achter gesloten deuren af. „Terecht”, vindt SP’er De Peuter. „Er komen bedragen op tafel die interessant zijn voor andere belangstellenden.” Het bekendmaken van financiële details verslechtert ook de onderhandelingspositie van de gemeente.

4. Wie bepaalt wat geheim moet worden gehouden?
Het college mag brieven en informatie ‘vertrouwelijk’ delen met de raad, maar de politiek bepaalt uiteindelijk echt zelf wat geheim mag blijven. Dat blijkt uit een uitspraak van de Raad van State in een Deventerse zaak. Een raadslid was het niet eens met de door B en W opgelegde geheimhouding van financiële stukken over de bouw van een nieuw stadskantoor. Volgens de hoogste bestuursrechter kon dat niet: de raad is het hoogste orgaan.

5. Wat kan De Peuter bij de rechter bereiken?
De rechter kan besluiten om de informatie toch (grotendeels) openbaar te maken. „De rechter bekijkt of deze zaak belangrijk genoeg is om aan de geheimhoudingsplicht vast te houden”, meent Jeroen Nugteren (VNG). De Peuter wil zelf vooral een eind maken aan wat hij ‘de doofpotcultuur’ noemt. „Te makkelijk wordt in deze gemeente de geheimhoudingsplicht opgelegd.” Van de Weerd (GroenLinks) is het daar deels mee eens: „Er is een klimaatverandering dat snel op iets het stickertje ‘geheim’ of ‘vertrouwelijk’ wordt opgeplakt. Daar ben ik niet helemaal van gecharmeerd.”
De gemeente Geertruidenberg wil niet ingaan op deze specifieke zaak. „Wij vinden dat de overheid transparant moet zijn, en wij streven dit ook na, maar in uitzonderlijke gevallen zijn er bijzondere belangen aanwezig waardoor volledige openheid van zaken niet mogelijk is”, aldus de woordvoerster.

BRON: Sjoerd Marcelissen – BNdeStem