De rode berg met de groene muts

Net buiten de bebouwde kom van Geertruidenberg ligt een berg ‘knikkers’. De knikkers stuiven, veroorzaken bewonersklachten, maar liggen er na veertien jaar juridisch getouwtrek nog steeds. Het gaat om een berg uit vliegas vervaardigde granulaatkorrels van tien meter hoog aan de Centraleweg.

De provincie en de gemeente Geertruidenberg zouden de rode ‘knikkers’ graag zo snel mogelijk zien wegrollen. De berg, een geschatte zestigduizend ton aldus de gemeente, is handelswaar van het bedrijf Eurocem. „Die berg? Een hoop ellende“, zegt Joop Heesters, fractievoorzitter van de partij Keerpunt ’74 in de gemeenteraad. „Het is een soap“, zeggen bewoners die het nog een beetje hebben kunnen volgen. Het dossier heeft in ieder geval de levensduur van een soap. Het bestuurlijk en juridisch touwtrekken om de berg duurt al vanaf 1992. Eerst tussen toenmalig eigenaar Provag enerzijds en de provincie en de gemeente Geertruidenberg anderzijds. Inzet: gaat het hier om afval of om een grondstof?

De provincie staat op het standpunt dat het om afval gaat. De eigenaars vinden dat het om een gewoon product gaat. Milieuminister Pronk verbood in 1999 export naar Duitsland, omdat hij de berg als afval beschouwde. Tussentijds verwisselde het bedrijf van eigenaar, maar de berg bleef, het getouwtrek ging door, tot op de dag van vandaag. Provag ging in 2000 failliet. Het Utrechtse recyclingbedrijf Van Bentum nam het terrein over. Op dat terrein opereert nu het bedrijf Eurocem. Tegenwoordig stuift de berg wat minder, want de natuur doet na al die jaren zijn werk en heeft er een muts van gras overheen laten groeien, die de afgelopen droge zomermaanden het stof vasthield. Bovendien wordt de voet van de berg opgevrolijkt door een opslag van carnavalswagens.

De bewoners van Geertruidenberg willen de rode berg weg hebben, de gemeenteraad vindt dat de berg weg moet. Joop Heesters herinnert zich nog nachtelijke transporten: „Reden ze met open vrachtwagens met dat spul door Geertruidenberg. Het was een verhaal van wel weg, niet weg. Toen werd het zogenaamd verwerkt en moest het weer terug. Uiteindelijk gebeurt er niks.“ „Die berg moet weg, ja natuurlijk“, zegt Louise Laurijssen, VVD-wethouder van Milieu. Dat zei de gemeente zes jaar geleden ook al. De gemeente verwijst nu naar de provincie. Laurijssen: „Wij hebben géén machtsinstrument.“ Dat heeft de provincie Noord-Brabant wel: de milieuvergunning. Den Bosch wil die vergunning aanpassen. „Het is afval. Die berg moet weg“, klinkt het deze week vastberaden uit het provinciehuis. „De berg moet voor 1 april weg zijn“, klonk het daar in het voorjaar van 2003 ook al.

Oud-milieuwethouder Cees Meulman (GroenLinks): „Het dossier lag er al toen ik in 2002 aantrad. Het stoof, gaf overlast. Er waren veel klachten over vuile ramen en kozijnen. Elke keer als er in die berg gegraven werd, begon het weer te vliegen. We wilden het spul weg hebben. Het is steeds op en neer gejojood, met procedures en advocaten. Professoren hebben zich over de vraag gebogen of het chemisch afval was of grondstof. Pogingen om daarover een duidelijke uitspraak te krijgen, zijn nooit gelukt.“ Joop Heesters van Keerpunt ’74: „Er is iets aan de hand. Stel je dat bedrijf vragen, dan reageren ze niet. Het is een gebed zonder end.“

Het nummer van Eurocem bellend, krijgt deze krant (BNdeStem) een meneer Van Oord aan de lijn die, zeer op zijn hoede, zegt geen belangstelling te hebben om met BN/DeStem te praten. Deze Van Oord stelt verder, dat ‘het verleden is opgelost’ en dat ‘er niks aan de hand is’. Hij wil niet ingaan op de vraag waarom gemeente en provincie dan de berg willen weg hebben. De vestiging van Eurocem in Geertruidenberg is een dochteronderneming van BV Eurocem in Venray. Enig aandeelhouder van dat bedrijf is Ensemble BV, ook in Venray. Als bestuurder, directeur, enig aandeelhouder en enige werknemer staat Jan Gerrit van Oord geregistreerd. Van Oord is ook bestuurder van Eurocem Venray. Bij de nevenvestiging Eurocem Geertruidenberg staan volgens de Kamer van Koophandel twee werknemers geregistreerd. Eurocem Geertruidenberg is een groothandel in cement en produceert en verkoopt, aldus de inschrijving, grondstoffen voor de betonwarenindustrie. De eigenaar van het voormalige Provagterrein is Van Bentum Recycling Centrale BV in Utrecht. Verantwoordelijk voor het Geertruidenbergse terrein is de houdstermaatschappij W. J. van Bentum. Op de vraag wat er met het terrein en met de rode korrels gaat gebeuren, reageert woordvoerder D. Heijkoop met twee woorden: „Geen commentaar.“

De historie van de afvalberg
1992 Het bedrijf Provag vraagt een Hinderwetvergunning voor de opslag van vlieg- as afkomstig van de toenmalige PNEM-centrale. De vliegas zal verwerkt worden tot korrels die als vervanger van grint in beton moeten dienen.
1993 De Regionale Milieudienst ontdekt bij een controle dat er bij Provag 280.000 ton vliegas ligt in plaats van de afgesproken 100.000 ton. Het bedrijf moet bij de provincie Noord-Brabant een milieuvergunning aanvragen. Provag wil niet, maar de Raad van State bestempelt vliegas als afvalstof waarvoor de provincie bij opslag en verwerking een vergunning moet verlenen.
1999 Milieuminister Jan Pronk verbiedt export van Provag-vliegas naar Duitsland waarop de Raad van State dat besluit weer schorst.
1994-2000 Klachten van bewoners Geertruidenberg over stofoverlast
2000 Provag failliet. Bewoners Geertruidenberg vrezen voor stof en gevaar volksgezondheid van de 80.000 ton granulaatkorrels die blijft liggen. ‘Die berg moet zo snel mogelijk weg’ aldus de gemeente. Provagterrein wordt overgenomen door het bedrijf Van Bentum.
2001 Opnieuw zorgen in verband met overwaaiend stof. Burgemeester Matthieu Meijer na de zoveelste klachten: ‘Er moet snel voortgang komen in deze zaak.’
2003 De provincie Noord-Brabant beschouwt het granulaat als afval. De berg moet voor 1 april weg zijn. Dat gebeurt niet en de provincie legt een dwangsom op. De Raad van State oordeelt dat er niet van afval gesproken kan worden. Begin van een nieuwe serie procedures.
2003 Eurocem exporteert 20.000 ton granulaat naar België. Dat mag niet zonder exportvergunning aldus het ministerie van VROM. Datzelfde ministerie geeft later wel toestemming.
2004 Raad van State velt een gecompliceerd salomonsoordeel: het granulaat is afval, maar er is aan de Centraleweg geen sprake van ‘storten van afval’. De provincie dwingt af dat de berg wordt omringd met keerwanden en wordt voorzien van een sprinklerinstallatie om stofoverlast te voorkomen.
2006 Procedure van de provincie Noord-Brabant om de milieuvergunning voor ‘de berg’ en het terrein aan de Centraleweg te herzien.