Laaggeletterdheid, zo pak je dat als werkgever aan

Landelijk hebben zo’n 1,8 miljoen volwassenen in de leeftijd tussen 18 en 65 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen.  Zij zijn laaggeletterd. Uit onderzoek* blijkt dat in de gemeente Geertruidenberg 5 tot 8 % (ongeveer 900 personen) van de beroepsbevolking in de leeftijd van 16-65 jaar laagggeletterd is. Als je laaggeletterd bent heb je moeite met lezen, schrijven, spreken, rekenen en werken op de computer. Dat zijn basisvaardigheden die je thuis en op het werk nodig hebt. Een urenstaat of vakantierooster invullen? Een website opzoeken of mailtje beantwoorden? Bij veel laaggeletterde mensen breekt het zweet uit als ze dat moeten doen. Van de laaggeletterden heeft 2/3 gewoon Nederlands als moedertaal. Als er zoveel mensen zijn voor wie dit een probleem is, werkt er vast ook iemand met laaggeletterdheid in jouw bedrijf.  Meer dan de helft van de laaggeletterden werkt namelijk, zo’n 57%. Met name in de industrie en energie, maar ook in de bouw, zorg en welzijn. Het is van belang dat je  laaggeletterden leert herkennen zodat er hulp geboden kan worden. En het is beter voor het bedrijf als mensen geen fouten maken en zich verder kunnen blijven ontwikkelen. De komende weken worden er een aantal artikelen gepubliceerd hoe je laaggeletterdheid herkent en wat je eraan kunt doen.

tip #1
Laaggeletterdheid: erken het probleem
De gevolgen van laaggeletterdheid zijn groot, óók voor de werkgever. Mensen die worstelen met taal zijn vaker ziek, hebben meer last van stress en zijn minder productief. En wat te denken van de veiligheid op de werkvloer? Taalproblemen veroorzaken 10 procent van de zware ongevallen in de procesindustrie.
In de schoonmaakbranche, bouw en industriesector is ruim 40 procent van de werknemers laag geletterd, zo blijkt uit nieuw onderzoek in opdracht van Stichting Lezen en Schrijven. Directeur Geke van Velzen: ‘Maar nog steeds denken veel mensen – ook werkgevers – dat het in sommige beroepen niet zo erg is wanneer mensen niet zo goed kunnen lezen of schrijven. Dat was twintig jaar geleden misschien nog zo, maar nu niet meer. Om mee te kunnen doen op de arbeidsmarkt en in onze complexe samenleving is het noodzakelijk om deze basisvaardigheden goed te beheersen.’

Mensen die laaggeletterd zijn, kunnen terughoudend zijn (ze kunnen ook juist heel druk overkomen). Ze schamen zich vaak het toe te geven. Bespreek het in een persoonlijk gesprek, vraag bijvoorbeeld of iemand moeite heeft met lezen en schrijven, omdat er zoveel mensen zijn die dat hebben. Bij het herkennen van de signalen en het bespreekbaar maken kan Bibliotheek Theek 5 je helpen met deskundige begeleiding en de diensten van het Digi-Taalhuis. Zo kunnen we o.a. kijken of je in aanmerking komt voor subsidie als je met taal op de werkvloer aan de slag wilt gaan. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Dorine Mink, coördinator van het Digi-Taalhuis Raamsdonksveer, d.mink@theek5.nl, 06-40393590. Of kijk op www.theek5.nl/digi-taalhuis.

Nog meer inspiratie? Lees hier het verhaal van Goran Rooijakkers
https://www.lezenenschrijven.nl/verhalen/geran-rooijakkers

*Onderzoek “Ken uw doelgroep” Cubiss, 2016

Tip #2
Herken de ‘smoesjes’

Hoe spoor je nu een laaggeletterde werknemer op? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. ‘Ach, ik ben mijn bril vergeten’ was jarenlang de smoes van Hans Kasser. Ruim twintig jaar runde hij zijn eigen bouwbedrijf in het oosten van het land en had hij 45 mensen in dienst. Niemand wist dat hij moeite had met lezen en schrijven. ‘Ik was zo handig geworden in het verbergen. Bril vergeten, ik heb ook mijn hand wel eens in een verband gedaan om te voorkomen dat ik een formulier moest invullen.’
Administratieve zaken liet Kasser aan zijn personeel over. Dat ging lang goed. ‘Totdat iemand op kantoor ziek werd en ik het moest overnemen.’ Kasser trok het niet meer. ‘De spanning werd me te veel, alles stortte in. Ik kwam met een burn-out thuis te zitten. Mijn laaggeletterdheid heeft me mijn bedrijf gekost.’ Uiteindelijk besloot de oud-ondernemer, met lood in de schoenen, terug naar school te gaan. Een stap waar hij geen moment spijt van heeft gehad. Inmiddels is het zijn missie om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen. Juist ook bij werkgevers. Op tal van plaatsen – pas nog voor medewerkers van KPN – doet hij zijn verhaal. ‘Werkgevers moeten echt alert zijn. Wie schrijft liever niet? Wie schakelt altijd een collega in wanneer er iets op de computer moet gebeuren?’

Mensen die laaggeletterd zijn, kunnen terughoudend zijn (ze kunnen ook juist heel druk overkomen). Ze schamen zich vaak het toe te geven. Bespreek het in een persoonlijk gesprek, vraag bijvoorbeeld of iemand moeite heeft met lezen en schrijven, omdat er zoveel mensen zijn die dat hebben. Bij het herkennen van de signalen en het bespreekbaar maken kan Bibliotheek Theek 5 je helpen met deskundige begeleiding en de diensten van het Digi-Taalhuis. Zo kunnen we o.a. kijken of je in aanmerking komt voor subsidie als je met taal op de werkvloer aan de slag wilt gaan. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Dorine Mink, coördinator van het Digi-Taalhuis Raamsdonksveer, d.mink@theek5.nl, 06-40393590. Of kijk op www.theek5.nl/digi-taalhuis.

Nog meer inspiratie? Lees hier het verhaal van Anita
https://www.lezenenschrijven.nl/verhalen/anita-ossewaarde

Tip #3
Laaggeletterdheid: maak het bespreekbaar

Probeer het onderwerp laaggeletterdheid bespreek te maken. Veel hangt af van de juiste benadering, weet Ida van Nierop, adviseur Opleidingen bij schoonmaakbedrijf Asito. Iemand rechtstreeks aanspreken op laaggeletterdheid werkt niet. ‘Heel veel mensen zien zich helemaal niet als laaggeletterd. Dan denken ze aan iemand die helemáál niet kan lezen of schrijven’. Taal staat bij Asito met ongeveer tienduizend werknemers en honderd verschillende culturen al jaren hoog op de agenda. Het bedrijf biedt taalcursussen aan, heeft werknemers opgeleid tot taalmaatjes. ‘In eerste instantie waren we vooral gericht op mensen voor wie Nederlands de tweede taal is.’ Maar snel groeide het besef dat ook een flinke groep autochtone werknemers moeite heeft met lezen, schrijven en rekenen. ‘Een lastig te bereiken groep. En heel divers. Sommige mensen kunnen bijvoorbeeld wel lezen, maar hebben moeite met het schrijven van een mailtje.’ Ze vertelt hoe ze onlangs samen met het Graafschaap College het thema heeft opgepakt. Op deze school maken ongeveer dertig medewerkers van Asito schoon. Na de open dagen werden de schoonmakers in het zonnetje gezet, met een hapje en een drankje. ‘De directeur van de afdeling Educatie begon toen te vertellen ‘op wat voor school ze eigenlijk werken.’ Hij maakte ook de link naar taal, naar digitale vaardigheden. En zo werden de werknemers uitgenodigd om ook cursussen op de school te gaan volgen.’ Deze gecamoufleerde aanpak had succes. Een aantal werknemers meldde zich meteen aan.

Mensen die laaggeletterd zijn, kunnen terughoudend zijn (ze kunnen ook juist heel druk overkomen). Ze schamen zich vaak het toe te geven. Bespreek het in een persoonlijk gesprek, vraag bijvoorbeeld of iemand moeite heeft met lezen en schrijven, omdat er zoveel mensen zijn die dat hebben. Bij het herkennen van de signalen en het bespreekbaar maken kan Bibliotheek Theek 5 je helpen met deskundige begeleiding en de diensten van het Digi-Taalhuis. Zo kunnen we o.a. kijken of je in aanmerking komt voor subsidie als je met taal op de werkvloer aan de slag wilt gaan. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Dorine Mink, coördinator van het Digi-Taalhuis Raamsdonksveer, d.mink@theek5.nl, 06-40393590. Of kijk op www.theek5.nl/digi-taalhuis.

Nog meer inspiratie? Lees hier het verhaal van een groenvoorziening in Leeuwarden
https://www.lezenenschrijven.nl/verhalen/succes-taallessen-op-de-werkvloer-verspreidt-zich-als-een-olievlek

 Tip #4 

Zorg voor positieve leercultuur

‘Taalles? Hoezo? Jij bent toch gewoon in Nederland geboren?’, kreeg Dirk-Jan Scharrenburg (38) een paar jaar geleden van zijn voorman te horen. De jonge hovenier wilde graag hogerop en moest daarvoor zijn VCA-certificaat (voluit: Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) halen. ‘Ik was al twee keer gezakt. Het waren meerkeuzevragen en ik gokte elke keer maar wat.’
Lezen en schrijven was altijd al drama. ‘Ik heb een moeilijke jeugd gehad en op de basisschool niet veel meegekregen. Zo ben ik op het speciaal onderwijs terechtgekomen. Daar heb ik wel mijn diploma groenonderhoud gehaald, maar ik wilde graag hogerop, leidinggeven, en daarvoor moest ik dus mijn papieren halen.’ Hij zag in dat hij met taal moest beginnen. ‘Plaatsnaamborden waren al lastig, in de buurt reed ik vooral op herkenningspunten. Moeilijke brieven liet ik altijd aan mijn moeder lezen. In Nederland zijn we zo gewend om dure woorden te gebruiken terwijl het vaak zo veel simpeler kan.’
De hovenier liet zich niet afschepen, overtuigde zijn werkgever en mocht op taalles. Trots: ‘Ik zit nu in mijn derde jaar en heb inmiddels mijn Flora en Fauna 2 gehaald en ik ben meewerkend voorman geworden.’ Die persoonlijke ontwikkeling en het welbevinden van zijn personeel is voor directeur Ted van ’t Hek, funderingsbedrijf Van ’t Hek Group in Zuidoostbeemster een van de belangrijkste redenen om te investeren in taal. ‘Mijn bedrijf is een familiebedrijf en we zorgen goed voor onze mensen. Dat zit in ons dna. Iemand die lekker in z’n vel zit is ook productiever.’ De afgelopen jaar heeft Van ‘t Hek veel geïnvesteerd in loopbaanontwikkeling. Wil de werknemer doorgroeien? Wat zijn haar of zijn ambities? Wat is daar voor nodig? Een werknemer zegt makkelijker ‘ja’ tegen een training digitale vaardigheden dan een taalcursus, weet Van ’t Hek. En goed werkgeverschap gaat nog verder dan dat. Zijn managers hebben ook oog voor mogelijk andere problemen van werknemers. ‘Loonbeslag is ook zo’n signaal. Schulden gaan ook gepaard met laaggeletterdheid en dan gaan we het gesprek aan en schakelen een financieel adviseur in die thuis bij de mensen langs komt.’

Mensen die laaggeletterd zijn, kunnen terughoudend zijn (ze kunnen ook juist heel druk overkomen). Ze schamen zich vaak het toe te geven. Bespreek het in een persoonlijk gesprek, vraag bijvoorbeeld of iemand moeite heeft met lezen en schrijven, omdat er zoveel mensen zijn die dat hebben. Bij het herkennen van de signalen en het bespreekbaar maken kan Bibliotheek Theek 5 je helpen met deskundige begeleiding en de diensten van het Digi-Taalhuis. Zo kunnen we o.a. kijken of je in aanmerking komt voor subsidie als je met taal op de werkvloer aan de slag wilt gaan. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Dorine Mink, coördinator van het Digi-Taalhuis Raamsdonksveer, d.mink@theek5.nl, 06-40393590. Of kijk op www.theek5.nl/digi-taalhuis.

Nog meer inspiratie? Lees hier het verhaal van Taalambassadeur Jan
https://www.lezenenschrijven.nl/verhalen/jan