Nomen est omen! De legale en legitieme aspecten van de Corona-crisis: samen worden we de bitch de baas!

Het gelijknamige biertje is niet te knagen, de dito sigaar niet te pruimen en nu is er ook nog een crisis met die naam die ons allemaal raakt en in de greep houdt.

We worden overladen met dagelijks wijzigende informatie over getroffen en nog te treffen noodmaatregelen die ook dagelijks nieuwe vragen opwerpt. Mijn collega’s van Finance, Tax en HRM houden dit op hun vakgebied dagdagelijks bij, vertalen dit in korte nieuwsbrieven aan onze relaties en staan klaar ter beantwoording van bij hen levende vragen en het verlenen van advies en de nodige ondersteuning.

Ik houd het in deze bijdrage graag op de juridische aspecten, want de bitch heeft ook grote impact op uw lopende en toekomstige overeenkomsten:

  • In hoeverre kunt u onder de huidige omstandigheden nog gehouden worden aan lopende overeenkomsten en in hoeverre kunt u uw contractuele wederpartij daar nog aan houden?
  • Kunnen uw afnemers zo maar eenzijdig de overeengekomen betalingsvoorwaarden wijzigen door de betalingstermijn op te rekken?
  • Kunt u datzelfde doen bij uw betalingsverplichtingen aan uw leveranciers?
  • Wat zijn de wederzijdse mogelijkheden om onder lopende verbintenissen uit overeenkomst uit te komen?
  • Hoe kunt u nou weten of u toekomstige overeenkomsten ook zult kunnen nakomen en of uw contractuele wederpartij deze zal kunnen nakomen; moeten daarvoor geen contractuele clausules worden ingebouwd?

De wet regelt veel, maar geeft veelal geen eenduidige antwoorden op deze vragen.

Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade die de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend. Hiervan is geen sprake wanneer de schuldenaar geen schuld heeft aan de tekortkoming en deze tekortkoming ook niet krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt: dat heet overmacht.

Verder heeft een overeenkomst niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke naar de aard van de overeenkomst uit de wet, uit de gewoonte of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien en is een tussen partijen als gevolg van de overeenkomst geldende regel niet van toepassing voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Bovendien kan de rechter kan op vordering van een partij bij de overeenkomst de gevolgen daarvan wijzigen of de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden op grond van onvoorziene omstandigheden die van dien aard zijn dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten. Aan de wijziging of ontbinding kan terugwerkende kracht worden verleend.

Het gaat dan niet zozeer meer om de vraag wat strikt wettelijk of legaal is, maar wat rechtens of legitiem is.

In normaal Nederlands zeggen de hiervoor aan de orde gestelde open wettelijke normen dat we een beetje rekening moeten houden met elkaar en ons ten opzichte van elkaar te goeder trouw moeten gedragen. Dat kan alleen door open te (blijven) communiceren en draagt eraan bij dat we met z’n allen de economie in beweging houden en elkaar helpen om deze barre tijden door te komen. Hoever u daarin moet gaan en wat u in redelijkheid van uw contractuele wederpartij mag verwachten hangen sterk af van de concrete feiten en omstandigheden van het geval.

U kunt zich hierop voorbereiden: zorg voor een plan van aanpak om de contractuele risico’s en gevolgen van de Coronacrisis zoveel mogelijk te beperken en beheersbaar te maken en te houden. Let daarbij op het volgende.

Ten eerste: scan uw lopende overeenkomsten en focus op de volgende punten:

  • Ontbindende voorwaarden
  • Beëindigingsclausules
  • Overmachtsclausules
  • Garanties en vrijwaringen
  • Meldplicht ter zake van niet (tijdige) nakoming

Ten tweede: inventariseer en beoordeel of de lopende overeenkomsten (kunnen) worden nagekomen. Zo niet: treed daarover in overleg met uw contractuele wederpartij.

Ten derde: onderzoek en bespreek daarbij of lopende overeenkomsten toch zo veel mogelijk kunnen worden nagekomen door de betreffende overeenkomst in onderling overleg te wijzigen.

Ten vierde: onderzoek en bespreek daarbij de gevolgen van eventuele niet-nakoming en de beperking van eventuele schade en probeer daarover in onderling overleg tot een voor beide partijen aanvaardbare regeling te komen.

Ten vijfde: houd uw liquiditeitspositie (cash, receivables en payables) nauwlettend in de gaten.

Ten zesde: beoordeel bij toekomstige overeenkomsten (in ieder bij die met een aanmerkelijk financieel belang) met uw afnemers hun actuele liquiditeits- en solvabiliteitspositie.

Ter afsluiting: overeenkomsten bevatten niet alleen een hoop lastig leesbaar juridisch taalgebruik, maar vergen vaak ook cijfermatig en fiscaal inzicht om de gevolgen ervan te kunnen doorgronden en overzien. Weet dat bij mij en mijn collega’s binnen Bos Adviesgroep in goede handen. Schroom niet mij te bellen of te skypen: samen worden we de bitch de baas!

Hein H.M. de Jongh
NEVOA bedrijfsjuridisch adviseur